Profilaktyka chorób nowotworowych narządu rodnego i piersi

Co powinnam wiedzieć?

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem kobiet. Rocznie zapada niego w Polsce ponad 13 000 kobiet a umiera ponad 5 000. Może pojawić się w każdym wieku. Piersi są narządem stosunkowo łatwym w badaniu i dlatego można wcześnie wykryć chorobę nowotworową. Nowoczesne metody leczenia tej choroby pozwalają zachować chorej na raka piersi kobiecie pierś, pod warunkiem wczesnego wykrycia choroby. Wszystkie kobiety od 40 roku życia powinny mieć regularne badania piersi - mammografię, a w przypadku piersi drobnych lub o budowie gruczołowej także USG piersi. Ponadto regularną diagnostykę piersi zaleca się młodszym kobietom, które:

• maja krewną lub krewnego z rakiem piersi
• stosują hormonalna antykoncepcję
• maja zaburzenia hormonalne np. zespół policystycznych jajników
• u których stwierdza się torbiele piersi, gruczolako-włókniaki i inne zaburzenia budowy piersi.

Rak szyjki macicy jest diagnozowany w Polsce u ponad 3000 kobiet rocznie. Ponieważ jego rozwój związany jest z infekcją HPV, przenoszona drogą płciową, zdarza się on u kobiet w każdym wieku ze szczytem zachorowań między 30 a 50 rż. U kobiet regularnie poddających się badaniu cytologicznemu i ginekologicznemu udaje się wykryć chorobę zwykle w stadium przedklinicznym, często przed pojawieniem się komórek nowotworowych. W celu wykrycia kobiet z grupy ryzyka wykonuje się także badanie w kierunku infekcji wirusem HPV w szyjce macicy.

Badaniu cytologicznemu powinny poddawać się wszystkie kobiety od momentu rozpoczęcia aktywności seksualnej. Badanie powinno się wykonywać wg różnych zaleceń co 1 -3 lata. Cennym uzupełnieniem cytologii jest badanie wirusa HPV w szyjce macicy, które pomaga ocenić ryzyko rozwoju zmian przedrakowych. Innym cennym narzędziem w ocenie szyjki macicy jest kolposkopia.

Rak jajnika występuje coraz częściej wyprzedzając powoli w krajach wysoko rozwiniętych raka szyjki macicy i trzonu macicy. Śmiertelność z powodu raka jajnika jest najwyższa spośród wszystkic nowotworów narządu rodnego. Niestety nie ma skutecznych badań pozwalających wykryć wcześnie raka jajnika. Spośród dostępnych wykonuje się badanie USG TV oraz badanie poziomu markera CA-125.

Rak trzonu macicy ujawnia się zwykle we wczesnym stadium w postaci nietypowych krwawień. Jest nowotworem pojawiającym się zwykle po menopauzie, u pacjentek obciążonych chorobami internistycznymi (cukrzycą, nadciśnieniem), często otyłych. Dzięki wczesnym objawom rokuje bardzo dobrze pozwalając na ponad 80% całkowitych wyleczeń. Typowym wczesnym objawem tej choroby jest poszerzone w badaniu USG endometrium.

Jakim badaniom powinna się regularnie poddawać kobieta, by uchronić się przed nowotworami żeńskich narządów płciowych i piersi?

• piersi: samobadanie piersi 1 x w miesiącu (po miesiączce), badanie piersi przez lekarza 1 x w roku, USG piersi, od 40 rż mammografia
• jajnik: badanie ginekologiczne zestawione, USG przezpochwowe, marker CA-125
• szyjka macicy: badanie ginekologiczne zestawione, badanie cytologiczne szyjki macicy, kolposkopia
• trzon macicy: badanie ginekologiczne zestawione, USG przez pochwowe, badanie cytologiczne jamy macicy (tzw. uterobrush)
• srom: badanie ginekologiczne, wulwoskopia

Kolposkopia

Badanie kolposkopowe polega na uwidocznienie tarczy części pochwowej szyjki macicy w dużym powiększeniu i po odpowiednim przygotowaniu. Pozwala to w dokładny sposób ocenić miejsce, w którym może zachodzić proces rozwoju dysplazji i raka szyjki macicy. Badanie jest bezinwazyjne, niebolesne i trwa od kilku do kilkunastu minut. Jeśli zachodzi taka potrzeba pozwala pobrać wycinki dokładnie z podejrzanego miejsca. Badanie kolposkopowe jest zalecane u wszystkich kobiet z nieprawidłowym wynikiem badania cytologicznego lub DNA HPV. Niektóre towarzystwa lekarskie zalecają okresowe badanie kolposkopowe jako rutynowe, bezpieczne i nieinwazyjne badanie kontrolne.

  Obraz tzw. erytroplakii (dawniej zwanej nadżerką) szyjki macicy

  

  Obraz prawidłowej tarczy szyjki macicy

  

  Inwazyjny rak szyjki macicy